การบริหารภาครัฐแบบมีส่วนร่วมเพื่อการเสริมพลังอำนาจพลเมือง : กรณีศึกษาเทศบาลเมืองทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช

Abstract

ดุษฎีนิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อวิเคราะห์และสังเคราะห์รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมที่มุ่งเสริมพลังอำนาจพลเมือง โดยใช้กรณีศึกษาเทศบาลเมืองทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช ผ่านกรอบแนวคิด “การบริหารภาครัฐแบบมีส่วนร่วมเชิงเสริมพลังอำนาจพลเมือง” (CEPG) ซึ่งผู้วิจัยพัฒนาขึ้นเพื่ออธิบายความสัมพันธ์เชิงพลวัตระหว่างโครงสร้างการมีส่วนร่วม (PS) กลไกเสริมพลัง (EM) พลังเสียงพลเมือง (CV) พลวัตเชิงอำนาจ (PD) และกลไกความรับผิดชอบร่วม (AM) ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพแบบกรณีศึกษา เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ทั้งจากภาคเทศบาลและภาคประชาชน จำนวน 35 คน การสังเกต และการวิเคราะห์เอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีอุปนัยเชิงเนื้อหาผลการศึกษาพบว่า (1) โครงสร้างการมีส่วนร่วม (PS) และกลไกเสริมพลัง (EM) ที่ยืดหยุ่น ส่งเสริมให้พลังเสียงพลเมือง (CV) เป็นเสียงที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลง (2) พลวัตเชิงอำนาจ (PD) ในเทศบาลเมืองทุ่งสง แม้ยังคงมีอำนาจซ่อนเร้นและฝังลึก แต่กลไกความรับผิดชอบร่วม (AM) ได้เริ่มท้าทายอำนาจที่ไม่สมดุล และหนุนเสริมวัฒนธรรมการตรวจสอบแบบสร้างสรรค์ (3) แบบจำลอง CEPG ที่พัฒนาขึ้น แสดงความสัมพันธ์เชิงพลวัตแบบป้อนกลับระหว่าง PS, EM, CV, PD และ AM ซึ่งขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านไปสู่ “การเสริมพลังอำนาจพลเมืองอย่างมีความหมาย” โดยประชาชนมีบทบาทเป็น “ผู้ร่วมบริหารปกครอง” และ “ผู้ร่วมสร้าง” นอกจากนี้ยังพบว่า ผู้นำท้องถิ่นแบบเอื้ออำนวย และทุนวัฒนธรรมในพื้นที่มีบทบาทสำคัญในการสร้างเครือข่ายการบริหารแนวราบที่ไม่เป็นทางการ งานวิจัยนี้มีคุณูปการทั้งทางทฤษฎีและเชิงนโยบาย โดยเสนอให้มีการจัดตั้งคณะกรรมนโยบายร่วมระหว่างเทศบาลและประชาชน การส่งเสริมงบประมาณภาคประชาชน และการปรับปรุงกฎหมายให้รองรับสิทธิการมีส่วนร่วมเชิงโครงสร้าง เพื่อยกระดับการมีส่วนร่วมสู่การเสริมพลังพลเมืองอย่างยั่งยืน