อำนาจและความอยู่รอดของชาวนาเกษตรอินทรีย์ในประเทศไทย

Abstract

การศึกษานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงของชาวนาไปสู่วิถีชาวนาเกษตรอินทรีย์ปัจจัยและบริบทที่ทำให้ชาวนาอินทรีย์ไทยสามารถอยู่รอดได้ โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ จากการศึกษาเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกในสนามจากผู้ให้ข้อมูลหลักผ่านตัวแทนทั้งหมด 5 สาขา สัมภาษณ์ทั้งหมดจำนวน 14 กลุ่มผลการศึกษา พบว่า 1) อำนาจความรู้ของรัฐจัดกระทำกับวิถีการผลิตของชาวนาไทย ซึ่งอำนาจรัฐได้ใช้อำนาจ ในการจัดกระทำในทุกมิติของการจัดการวิถีการทำนา ซึ่งกระบวนการดังกล่าวรัฐได้ใช้อำนาจในการเปลี่ยนแปลงเกษตรกรไทยไปสู่การปฏิวัติเขียว เกิดขึ้นจากผู้ที่มีอำนาจใช้อำนาจดังกล่าวผ่านนโยบายทางการเมือง โดยใช้อำนาจความรู้ผ่านกระบวนการของศาสตร์หรือวิชา วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี งานวิจัย องค์ความรู้สมัยใหม่ต่าง ๆ ผ่านกลไกเชิงอำนาจในการครอบครองความคิด จิตวิญญาณ และโน้มน้าวใจ เป็นการทำงานของรัฐที่ผ่านฐานความรู้จนเป็นส่วนสำคัญของอุดมการณ์และทำให้เกิดสำนึกในเรื่องของชนชั้น จนเกิดเป็นอุดมการณ์ที่ผสานเข้าไปในจิตสำนึกและความเคยชินจนชาวนาทั้งประเทศต่างยอมรับเอาความเปลี่ยนแปลงนี้ และ 2) ผู้บริโภค คือ ผู้กำหนดตลาดข้าวอินทรีย์ โดยผู้บริโภคส่วนใหญ่ขาดความเข้าใจด้าน เกษตรอินทรีย์ แต่ท่ามกลางกระแสการผลิตแบบเคมี ยังมีการผลิตข้าวอินทรีย์เกิดขึ้น ด้วยปัจจัยผลักดัน หลักใหญ่ ๆ คือ ปัญหาสุขภาพทั้งของชาวนาและผู้บริโภค หนุนเสริมให้การทำเกษตรอินทรีย์เกิดขึ้นและก่อร่างสร้างตัวเป็นเครือข่ายชาวนาเกษตรอินทรีย์ที่ส่งเสริมกันในเครือข่าย เกิดเป็นวิถีเกษตรอินทรีย์ขึ้นในประเทศไทย ดังนั้นผู้บริโภคจึงเป็นคนเปลี่ยนแปลงเกษตรกร หากผู้บริโภคตื่นตัวและต้องการซื้อสินค้าอินทรีย์ เกษตรกรก็จะผลิตสินค้าอินทรีย์ออกมา