ปัจจัยสู่ความสำเร็จในการกลับคืนสู่สังคมของผู้พ้นโทษ

Abstract

การศึกษาวิจัยเรื่อง “ปัจจัยสู่ความสำเร็จในการกลับคืนสู่สังคมของผู้พ้นโทษ” เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Method) ทั้งวิธีการศึกษาเชิงปริมาณ โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา (Descriptive Statistics) และเชิงคุณภาพ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยทางสังคม ลักษณะพฤติกรรม และกระบวนการในเรือนจำที่ส่งผลให้ผู้พ้นโทษประสบความสำเร็จในการดำเนินชีวิตภายหลังพ้นโทษ ตลอดจนการกำหนดแนวทางการพัฒนาการขับเคลื่อนพันธกิจในการคืนคนดีสู่สังคมของกรมราชทัณฑ์ให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ผลการศึกษาพบว่า ผู้ต้องขังที่ได้รับการปล่อยตัวย้อนหลังไป 5 ปี ไม่กลับมากระทำผิดซ้ำ ร้อยละ 79.41 ทั้งชายและหญิงมีการกลับมากระทำผิดซ้ำไม่แตกต่างกัน กลุ่มที่ไม่กระทำผิดซ้ำส่วนใหญ่มีช่วงอายุ 26–35 ปี กระทำผิดคดีทั่วไป มีระดับการศึกษาก่อนต้องโทษสูงกว่า และผ่านการอบรมแก้ไขในเรือนจำ จากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้พ้นโทษ (Case Study) จำนวน 15 ราย พบว่า ผู้พ้นโทษที่ประสบความสำเร็จในการกลับคืนสู่สังคม เนื่องจากมีบุคคลที่รัก มีครอบครัวให้ความช่วยเหลือ ได้เข้าร่วมโปรแกรมการแก้ไขขณะอยู่ในเรือนจำ มีแรงบันดาลใจจากเพื่อนผู้พ้นโทษ และมีการวางแผนชีวิตก่อนพ้นโทษ โดยส่วนใหญ่ออกมาประกอบอาชีพอิสระการสัมภาษณ์ผู้บริหารกรมราชทัณฑ์ส่วนใหญ่เห็นว่า ปัจจุบันเป็นยุคของการแก้ไขและพัฒนาพฤตินิสัยเพื่อคืนคนดีที่มีคุณภาพสู่สังคม โดยต้องปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ในการทำงานของเจ้าหน้าที่ให้เน้นด้านการแก้ไขมากกว่าการควบคุมเพื่อการลงโทษ และให้ความสำคัญกับการประชาสัมพันธ์เพื่อสร้างการยอมรับผู้พ้นโทษ ข้อเสนอแนะคือ กรมราชทัณฑ์ควรมีการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยอย่างน้อย 2 ปี และควรมีต้นแบบ (Role Model) ของผู้พ้นโทษที่ประสบความสำเร็จเพื่อเป็นแรงบันดาลใจให้ผู้ต้องขังในเรือนจำ ควรมีระบบการดูแลแบบไร้รอยต่อ โดยใช้อาสาสมัครราชทัณฑ์เข้ามามีบทบาทในช่วงเตรียมความพร้อมก่อนปล่อย และช่วยติดตามดูแลหลังพ้นโทษ