การเตรียมพร้อมด้านการเงินของสังคมผู้สูงอายุในประเทศไทย

Abstract

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจและสังคม ระบบบำนาญของผู้สูงอายุ และการเตรียมความพร้อมทางการเงินของสังคมผู้สูงอายุในประเทศไทย โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการวิจัยเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก ประกอบด้วย ตัวแทนจากหน่วยงานภาครัฐ จำนวน 5 คน ตัวแทนจากหน่วยงานภาคเอกชน จำนวน 5 คน ตัวแทนผู้สูงอายุ จำนวน 5 คน และตัวแทนจากนักการเมือง นักวิชาการ และนักวางแผนทางการเงินการลงทุน จำนวน 5 คน รวมทั้งสิ้น 20 คน ผลการวิจัยพบว่า 1) ความพร้อมของรัฐบาลและประสิทธิผลของนโยบายในการจัดการกับสังคมสูงวัย พบว่า รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่างมุ่งเน้นกลยุทธ์เพื่อรับมือกับความท้าทายและโอกาสของประชากรผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้น แต่ยังขาดความพร้อมในการรองรับสังคมผู้สูงอายุทั้งด้านงบประมาณและที่พักอาศัย 2) การเตรียมความพร้อมของผู้ประกอบการในศูนย์บริการผู้สูงอายุ พบว่า ภาคธุรกิจสามารถปรับตัวได้ดี เกิดธุรกิจบริการและผลิตภัณฑ์เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างมาก แต่ธุรกิจดูแลผู้สูงอายุยังไม่เพียงพอต่อความต้องการที่สูงขึ้น และ 3) การเตรียมความพร้อมทางการเงินส่วนบุคคลสำหรับผู้สูงอายุ พบว่า ผู้สูงอายุที่มีความพร้อมทางการเงินสามารถดูแลตนเองได้มีเพียงร้อยละ 32.6 โดยมีเงินออมขั้นต่ำอย่างน้อย 4 ล้านบาทหลังเกษียณ ขณะที่อีกร้อยละ 68.4 ไม่สามารถดูแลตนเองได้และต้องพึ่งพาความช่วยเหลือจากครอบครัวและภาครัฐ ดังนั้น ภาครัฐจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องปฏิรูประบบบำนาญทั้งระบบเพื่อความยั่งยืนในอนาคต